Top 7 thiết kế website theo yêu cầu cho người mới bắt đầu là nhóm câu hỏi mà đội ngũ chúng tôi nhận gần như mỗi tuần. Người hỏi đa phần chưa từng làm web bao giờ. Nỗi lo lớn nhất của họ không nằm ở giá. Họ sợ bỏ tiền ra rồi nhận về một trang chẳng dùng được vào việc gì.
Bài này tổng hợp bảy hướng làm web phổ biến nhất hiện nay. Mỗi hướng chúng tôi nói rõ nó hợp với ai, ưu điểm thật, và hạn chế mà bạn sẽ gặp nếu chọn. Mục tiêu duy nhất: giúp bạn chọn đúng ngay lần đầu, không phải làm lại lần hai.
Người mới thường kẹt ở đâu trước khi chọn dịch vụ
Chúng tôi làm nghề này đủ lâu để biết một điều hơi phũ. Phần lớn tiền chôn vào website không nằm ở giá thiết kế ban đầu. Nó nằm ở lần làm thứ hai. Đó là lúc bạn phát hiện cái web đầu tiên không sửa được, tải chậm, hoặc dữ liệu bị khoá trong một hệ thống bạn không kiểm soát.
Ba câu hỏi chúng tôi nghe nhiều nhất từ khách mới. Làm web mất bao lâu. Có cần biết code không. Sau này tôi tự sửa được không.
Câu thứ ba mới là câu quan trọng nhất. Nếu bạn không tự sửa được, mỗi lần đổi giá sản phẩm, thêm một bài blog, hay chỉnh số điện thoại, bạn lại phải gọi cho người làm web. Từng lần một thì nhỏ. Cộng lại thành một khoản phí duy trì âm thầm mà bạn không hề tính trước.
Rồi tới chuyện đẹp. Khi chưa từng làm web, con mắt bạn chỉ đánh giá được cái nhìn thấy: màu sắc, hình ảnh, bố cục. Bạn không nhìn thấy tốc độ tải, cấu trúc thẻ tiêu đề, hay cách Google đọc trang. Thành ra đẹp là tiêu chí dễ đánh lừa nhất. Một web trông rất sang nhưng tải mất sáu giây thì khách bấm back trước khi kịp thấy cái đẹp đó.
Cách tự xác định bạn thuộc nhóm nào khá đơn giản. Bán hàng nhỏ, cần giỏ hàng và đặt hàng nhanh, bạn thuộc nhóm thương mại điện tử. Cần một hồ sơ công ty cho đối tác xem, bạn thuộc nhóm giới thiệu. Chỉ chạy quảng cáo và cần một trang thu thập số điện thoại, bạn thuộc nhóm landing page. Ba nhóm này cần ba kiểu web khác nhau. Chọn sai kiểu là cách nhanh nhất để tốn tiền vô ích.
Một chỗ nữa ít người mới để ý: bạn đã có nội dung chưa. Ảnh sản phẩm, mô tả, bảng giá, thông tin liên hệ. Nếu chưa có mà cứ ép tiến độ, phần nội dung sẽ bị đẩy sang cho bên thiết kế làm tạm bằng chữ mẫu. Web bàn giao với chữ mẫu là web chưa dùng được. Bạn sẽ trả thêm một lần nữa để thay nội dung thật.
Bảng tiêu chí chấm điểm trước khi xuống tiền
Đây là phần chúng tôi khuyên bạn lưu vào điện thoại. Trước khi ký gì, hãy đối chiếu sáu tiêu chí sau. Nói dễ hiểu, đây là sáu câu hỏi bạn tự trả lời được mà không cần là dân kỹ thuật.
- Tốc độ tải: mở thử web mẫu của họ trên 4G, xem mất mấy giây mới hiện đủ trang. Từ ba giây trở lên là bắt đầu mất khách.
- Khả năng tự chỉnh sửa: hỏi thẳng tôi tự sửa chữ và ảnh được không, bằng công cụ gì. Nếu câu trả lời là anh cứ gọi em, coi chừng.
- Chuẩn SEO cơ bản: web phải cho phép đặt tiêu đề, mô tả cho từng trang, có đường dẫn dễ đọc, và có sitemap. Đây là nền tảng để Google hiểu web bạn nói về cái gì.
- Chi phí gia hạn hằng năm: tên miền, hosting, bản quyền theme, phí bảo trì. Cái này thường bị giấu, chỉ lộ ra sau năm đầu.
- Hỗ trợ sau bàn giao: bảo hành bao lâu, sửa lỗi phát sinh có mất phí không.
- Quyền sở hữu dữ liệu: mã nguồn, dữ liệu khách hàng, tài khoản hosting thuộc về ai sau khi bạn dừng hợp tác.
Trọng số thay đổi theo mục tiêu. Cần bán hàng thì dồn điểm cho tốc độ tải và luồng đặt hàng. Chỉ cần giới thiệu công ty thì dồn điểm cho khả năng tự sửa và chi phí gia hạn. Web giới thiệu ít thay đổi nhưng cần sống lâu và rẻ.
Điều cảnh báo quan trọng nhất nằm ở đây. Giá làm web rẻ thường đội ở phần gia hạn. Có nơi báo hai triệu cho một web trọn gói nghe rất hấp dẫn. Nhưng tên miền tính riêng, hosting tính riêng, gia hạn mỗi năm một khoản. Muốn chuyển đi thì dữ liệu nằm trong hệ thống của họ. Bạn nên hỏi trước tổng chi phí năm thứ hai là bao nhiêu, chứ không chỉ nghe giá năm đầu.
Nếu bạn muốn hiểu vì sao thị trường này vẫn sôi động dù có rất nhiều nền tảng tự làm, chúng tôi có phân tích riêng trong bài về lý do thiết kế website theo yêu cầu vẫn được ưa chuộng.
Tự dựng bằng nền tảng kéo thả — nhanh nhưng phải chấp nhận giới hạn
Đây là hướng dễ bắt đầu nhất. Nền tảng kéo thả cho bạn một bộ khung có sẵn. Bạn kéo các khối như tiêu đề, ảnh, nút bấm vào chỗ mình muốn, giống xếp hình vậy.
Nó hợp với người cần web trong một hai tuần, ngân sách thấp, chấp nhận việc web của mình không có gì quá đặc biệt. Ví dụ một tiệm bánh nhỏ cần trang giới thiệu menu và số điện thoại đặt hàng. Làm trong một buổi tối là xong.
Lý do nên chọn: bạn không cần biết một dòng code nào, giao diện mẫu có sẵn, và bạn toàn quyền sửa nội dung bất cứ lúc nào. Với người mới, cảm giác tự tay làm được mọi thứ rất đáng giá.
Hạn chế thật thì cần nói thẳng. Thứ nhất, khó tuỳ biến sâu. Khi bạn muốn một chức năng lạ, nền tảng không cho, và bạn không thể tự thêm. Thứ hai, nhiều nền tảng khoá tính năng phía sau tường phí. Bản miễn phí cho bạn dựng web, nhưng muốn gắn tên miền riêng hay bỏ logo của họ thì phải nâng gói. Thứ ba, nếu sau này bạn muốn chuyển sang nơi khác, dữ liệu chuyển đi thường lởm khởm và ảnh hưởng bố cục.
Mẹo từ kinh nghiệm: trước khi đặt cọc công sức vào một nền tảng, hãy kiểm tra xem nó có cho xuất dữ liệu ra không. Cái này quyết định bạn có bị kẹt hay không. Chúng tôi từng chứng kiến một khách làm blog cá nhân trên nền tảng miễn phí suốt hai năm. Khi muốn chuyển sang nơi khác, toàn bộ bài viết kéo về bị mất định dạng, phải sửa lại từng bài một.
Thuê freelancer nhận thiết kế theo yêu cầu — rẻ nhưng phụ thuộc một người
Freelancer là người làm một mình, bạn trao đổi trực tiếp, không qua trung gian. Với dự án nhỏ và yêu cầu rõ ràng, đây là lựa chọn đáng cân nhắc. Chi phí thường mềm hơn agency đáng kể.
Nó hợp với những dự án mà bạn biết chính xác mình muốn gì. Bạn có thời gian trao đổi qua lại, và không cần ai đó trực chiến hai mươi bốn trên bảy khi web gặp sự cố. Ví dụ một người mở lớp dạy kèm cần web giới thiệu lớp và form đăng ký. Thuê freelancer là đủ.
Lý do nên chọn: chi phí dễ chịu hơn. Giao diện thường được làm riêng cho bạn nên không đụng hàng với web khác. Bạn cũng được trao đổi trực tiếp với người làm, không qua lớp trung gian.
Hạn chế thật cũng nằm ở chữ một người. Rủi ro tiến độ rất thật. Freelancer có thể nhận nhiều dự án cùng lúc, và dự án của bạn bị đẩy về sau. Rủi ro bảo hành cũng có. Sáu tháng sau web lỗi, bạn nhắn mà không thấy trả lời, hoặc người đó đã bỏ nghề. Nếu bạn không có hợp đồng ghi rõ phần bàn giao, bạn gần như không có gì để ràng buộc.
Kinh nghiệm của chúng tôi khi hỗ trợ khách thuê ngoài: hãy yêu cầu trong hợp đồng một danh mục bàn giao cụ thể. Danh mục gồm mã nguồn, tài khoản hosting, tài khoản tên miền, và quyền truy cập quản trị web. Có danh mục này, bạn ít nhất vẫn giữ được cái web nếu người làm biến mất.
Agency thiết kế website theo yêu cầu — quy trình bài bản, đổi lại chi phí cao
Agency là một đội, không phải một người. Bạn có người khảo sát yêu cầu, người thiết kế giao diện, người lập trình, người kiểm thử. Quy trình thường đi theo bốn chặng: khảo sát, thiết kế, kiểm thử, bàn giao. Kèm theo đó là đào tạo cho bạn cách vận hành.
Hướng này hợp với doanh nghiệp cần web chuẩn chỉnh, có nhiều đầu việc phối hợp. Vừa trang giới thiệu, vừa blog, vừa form liên hệ, vừa khu vực khách hàng. Càng nhiều đầu việc, một đội làm càng đỡ rối hơn một người.
Lý do nên chọn: quy trình rõ ràng giúp bạn không bị bất ngờ giữa đường. Bạn thường được đào tạo để tự vận hành sau bàn giao. Và có người chịu trách nhiệm khi có lỗi. Với doanh nghiệp, đây là điểm đáng trả tiền.
Hạn chế thật là thời gian dài hơn và chi phí cao hơn. Nhưng có một cái bẫy ít ai nói: chính bạn là người làm chậm dự án. Nếu bạn không chuẩn bị nội dung trước, đội thiết kế phải chờ. Mà thời gian chờ của họ vẫn được tính. Chúng tôi từng thấy dự án đội giá gần một nửa chỉ vì nội dung đưa vào rải rác, mỗi tuần một ít, khiến các vòng sửa kéo dài.
Muốn tránh điều này, hãy gom sẵn ảnh, chữ, bảng giá, logo trước khi bắt đầu. Bạn cũng nên tham khảo cách các đơn vị chuyên nghiệp vận hành khảo sát và bàn giao qua bài về những công ty thiết kế website theo yêu cầu tại Việt Nam để biết mình nên đòi hỏi gì.
Dùng theme có sẵn rồi tinh chỉnh — cân bằng giữa giá và độ linh hoạt
Theme hiểu đơn giản là một bộ giao diện dựng sẵn cho nền tảng mã nguồn mở. Mã nguồn mở nghĩa là phần lõi của web là miễn phí và ai cũng dùng được. Bạn mua một theme, cài lên, rồi chỉnh màu, logo, bố cục cho khớp thương hiệu.
Hướng này hợp với người đã chọn nền tảng mã nguồn mở và muốn tiết kiệm thời gian. Nếu bạn đã quen với WordPress, đây là con đường phổ biến nhất. Lý do là cộng đồng hỗ trợ lớn và tài liệu tiếng Việt nhiều. Nói rõ hơn, WordPress là một phần mềm làm web miễn phí, rất nhiều website Việt Nam đang chạy trên đó. Nếu bạn muốn biết vì sao nó phổ biến đến vậy, bài về lý do nên thiết kế website bằng WordPress là chỗ nên đọc trước khi quyết.
Lý do nên chọn: chi phí thấp, có sẵn giao diện, và gần như mọi vấn đề bạn gặp đều có người từng hỏi trên diễn đàn. Với người mới, đây là điểm tựa lớn.
Hạn chế thật là theme rẻ dễ phình code. Theme giá rẻ thường được nhồi nhiều tính năng để bán được. Mỗi tính năng kéo theo đoạn code chạy ngầm, khiến web chậm. Tốc độ chậm ảnh hưởng cả khách lẫn thứ hạng tìm kiếm.
Cách xử lý: trước khi mua, hãy tìm các bài đánh giá về tốc độ của theme đó. Hoặc nhờ người có chuyên môn đo thử. Đừng chọn theme chỉ vì ảnh demo đẹp.
Một lưu ý nữa về phần nhìn: đừng quên kích thước ảnh. Ảnh banner sai kích cỡ vừa làm web nặng, vừa làm bố cục méo trên điện thoại. Bạn có thể xem trước kích thước banner chuẩn trong thiết kế website để chuẩn bị ảnh đúng ngay từ đầu, đỡ phải sửa lại.
Thiết kế theo hướng chuyển đổi — dành cho người cần khách hàng
Chuyển đổi nghe có vẻ kỹ thuật, nhưng nói dễ hiểu là khách làm được việc bạn muốn. Điền form, gọi điện, hoặc bấm đặt hàng. Web thiết kế theo hướng này đặt việc đó lên trước, còn cái đẹp lùi về sau.
Hướng này hợp với shop đang chạy quảng cáo và cần một trang bán cụ thể. Khi bạn trả tiền cho mỗi lượt bấm quảng cáo, bạn cần khách vào là thấy ngay nút đặt hàng. Không phải một trang chủ dài dằng dặc phải cuộn mãi.
Lý do nên chọn: toàn bộ thiết kế tập trung vào luồng đặt hàng, form liên hệ gọn, và tốc độ tải nhanh. Ba thứ này cộng lại thường cho kết quả tốt hơn một web long lanh nhưng đường đi của khách rối rắm.
Hạn chế thật: giao diện có thể đơn giản hơn kỳ vọng của bạn. Nếu bạn cần một web để trưng bày thương hiệu, để đối tác thấy mình có vẻ lớn, hướng này không hợp. Nó cũng không phù hợp với doanh nghiệp cần kể một câu chuyện thương hiệu dài.
Chúng tôi thường nói với khách: nếu bạn đang đốt tiền quảng cáo mỗi ngày, hãy ưu tiên chuyển đổi trước, làm đẹp sau. Còn nếu khách của bạn đến từ giới thiệu và cần tin tưởng, hãy ưu tiên hình ảnh thương hiệu trước. Đây là hai bài toán khác nhau, đừng trộn.
Bạn có thể xem thêm cách thiết kế website bán hàng theo hướng chuyển đổi nếu muốn đi sâu vào luồng đặt hàng.
Gói thiết kế kèm hosting và tên miền — tiện nhưng cần đọc kỹ điều khoản
Hosting là nơi lưu trữ website, hiểu như mặt bằng bạn thuê để đặt cửa hàng. Tên miền là địa chỉ nhà, ví dụ tencongty.com. Gói trọn bộ nghĩa là bạn thuê một nơi lo cả hai, cộng thêm phần thiết kế.
Hướng này hợp với người không muốn tự quản lý kỹ thuật. Một đầu mối duy nhất, có sự cố thì gọi một số. Bạn thường được hỗ trợ nhanh vì họ nắm toàn bộ hệ thống của bạn.
Lý do nên chọn: đơn giản và ít việc cho bạn. Với người không rành kỹ thuật, việc không phải đụng tới cấu hình máy chủ là một điểm cộng lớn.
Hạn chế thật nằm ở chuyện chuyển nhà cung cấp. Nếu dữ liệu bị khoá trong một hệ thống riêng, khi bạn muốn đổi đơn vị, bạn không mang theo được gì. Tên miền cũng có thể đứng tên bên cung cấp chứ không đứng tên bạn. Đây là kiểu ràng buộc khiến nhiều người phải chấp nhận gia hạn giá cao vì không muốn làm lại từ đầu.
Trước khi ký, hãy hỏi ba câu. Tên miền đứng tên ai. Tôi có quyền truy cập tài khoản quản trị hosting không. Nếu tôi muốn chuyển đi thì mất bao lâu cùng chi phí gì. Hỏi được ba câu này, bạn tránh được phần lớn rủi ro bị kẹt.
Nếu bạn đang tính đường dài, đừng chỉ nhìn cái web trước mắt. Nên đọc thêm về dịch vụ thiết kế website theo yêu cầu theo từng giai đoạn để biết mình sẽ cần gì ở năm thứ hai, năm thứ ba. Như vậy bạn không phải làm xong rồi mới phát hiện thiếu.
Tự thuê đội in-house hoặc tự học code — kiểm soát cao nhất, chi phí cao nhất
Đây là hướng ngược lại hoàn toàn với nền tảng kéo thả. In-house nghĩa là bạn có đội kỹ thuật làm web cho riêng mình, hoặc chính bạn học code để tự làm.
Nó hợp với doanh nghiệp có đội kỹ thuật sẵn, và cần một sản phẩm web sống dài hạn. Sản phẩm đó phải có tính năng đặc thù mà không nền tảng nào có. Ví dụ một hệ thống đặt lịch phức tạp, hoặc một cổng thông tin tích hợp với phần mềm nội bộ.
Lý do nên chọn: bạn kiểm soát toàn bộ mã nguồn, muốn mở rộng gì cũng được, không phụ thuộc điều khoản của ai. Về dài hạn, đây là hướng cho sự linh hoạt cao nhất.
Hạn chế thật thì rất rõ: chi phí nhân sự và thời gian lớn. Bạn phải trả lương cho người làm web, trả cho người duy trì, và chịu rủi ro khi người đó nghỉ việc. Với người mới bắt đầu, đây tuyệt đối không phải lựa chọn nên cân nhắc ở giai đoạn đầu.
Ngay cả khi bạn là doanh nghiệp có đội kỹ thuật, chúng tôi vẫn khuyên đừng bắt đầu từ con số không. Hãy dùng một nền tảng mã nguồn mở làm nền, rồi đội của bạn mở rộng thêm. Cách này tiết kiệm hàng tháng trời so với tự viết lại mọi thứ, và vẫn giữ được quyền kiểm soát.
So sánh nhanh 7 hướng theo ngân sách và thời gian
Các con số dưới đây là khoảng tham khảo trên thị trường Việt Nam, chỉ để bạn hình dung mặt bằng chung. Bạn vẫn cần hỏi báo giá thực tế trước khi quyết, vì giá thay đổi theo từng đơn vị và từng thời điểm.
Hướng tự dựng bằng nền tảng kéo thả rẻ nhất, chỉ vài trăm nghìn đến vài triệu mỗi năm. Làm trong vài ngày, tự sửa rất dễ. Đổi lại bạn dễ bị khoá tính năng và khó mang dữ liệu đi.
Thuê freelancer tốn vài triệu đến vài chục triệu, thời gian một đến ba tuần. Rủi ro chính là tiến độ trễ và bảo hành bỏ dở. Agency thì tốn từ vài chục triệu trở lên, thời gian một đến ba tháng, nhưng bạn được đào tạo để tự vận hành. Rủi ro là đội giá nếu nội dung đưa vào chậm.
Dùng theme có sẵn gần như chỉ tốn công tinh chỉnh, làm vài ngày đến hai tuần. Hạn chế là theme phình code làm chậm web. Hướng thiết kế chuyển đổi nằm ở mức trung bình, một đến ba tuần, đổi lại giao diện có thể đơn giản hơn kỳ vọng.
Gói kèm hosting và tên miền có phí ban đầu thấp nhưng gia hạn mỗi năm, khó chuyển đi. Còn đội in-house hoặc tự code tốn kém nhất, tính theo lương nhân sự, thời gian vài tháng trở lên, bù lại bạn toàn quyền kiểm soát.
Cách dùng những con số này: khoanh hai đến ba hướng khớp với hoàn cảnh của bạn, rồi mới đi hỏi báo giá. Đừng hỏi giá trước khi biết mình cần gì, vì mỗi nơi sẽ tư vấn theo hướng có lợi cho họ.
Sai lầm khiến người mới trả tiền hai lần cho cùng một website
Chúng tôi đã chứng kiến không ít khách quay lại làm web lần hai chỉ sau một năm. Nguyên nhân gần như luôn nằm ở ba sai lầm dưới đây. Cả ba đều có thể tránh được ngay từ đầu.
Sai lầm thứ nhất: đặt cọc khi chưa có bản mô tả phạm vi công việc. Bạn cần một văn bản ghi rõ làm bao nhiêu trang, gồm những chức năng nào, thời hạn ra sao, sửa bao nhiêu lần miễn phí. Không có văn bản này, mọi tranh chấp đều thành tôi tưởng và anh chưa nói.
Sai lầm thứ hai: không hỏi trước về quyền sở hữu mã nguồn và dữ liệu khi muốn dừng hợp tác. Đây là câu hỏi khó mở lời, nên nhiều người bỏ qua. Nhưng đúng lúc bạn muốn dừng mới là lúc câu trả lời quan trọng nhất. Hãy hỏi ngay khi còn đang thương lượng, lúc bạn còn quyền chọn đối tác khác.
Sai lầm thứ ba: ưu tiên giao diện đẹp mà bỏ qua tốc độ tải và cấu trúc nội dung. Web đẹp nhưng chậm thì khách không chờ. Web đẹp nhưng cấu trúc lộn xộn thì Google không hiểu để đưa lên tìm kiếm. Cái bạn cần là một web đủ đẹp, đủ nhanh, và có cấu trúc rõ ràng, theo đúng thứ tự đó.
Câu hỏi thường gặp của người mới làm web
Người mới nên tự làm hay thuê thiết kế website theo yêu cầu?
Nếu bạn cần web gấp trong một hai tuần và ngân sách eo hẹp, hãy tự làm bằng nền tảng kéo thả. Nếu web là mặt tiền kinh doanh của bạn và bạn cần nó dùng được vài năm, hãy thuê. Tiêu chí quyết định là web này có kiếm ra tiền trực tiếp cho bạn không.
Thiết kế website theo yêu cầu thường mất bao lâu và tốn khoảng bao nhiêu?
Với dự án nhỏ, thời gian thường từ một đến ba tuần. Với agency làm trọn quy trình, thường một đến ba tháng. Chi phí trải từ vài triệu đến vài chục triệu, tuỳ số trang và chức năng. Con số này chỉ là khoảng tham khảo, bạn nên hỏi báo giá thực tế cho trường hợp cụ thể của mình.
Dùng theme có sẵn rồi tinh chỉnh có đủ tốt cho shop nhỏ không?
Đủ tốt, miễn là bạn chọn theme nhẹ và kiểm tra tốc độ trước khi mua. Nhiều shop nhỏ chạy ổn với theme tinh chỉnh trong nhiều năm. Vấn đề chỉ phát sinh khi shop lớn lên và theme không còn đáp ứng được chức năng mới.
Khi thuê ngoài, cần thoả thuận gì để tránh rủi ro sau bàn giao?
Bốn thứ bắt buộc: phạm vi công việc, danh mục bàn giao gồm mã nguồn và tài khoản, thời hạn bảo hành, và điều khoản về quyền sở hữu dữ liệu khi dừng hợp tác. Thiếu một trong bốn thứ này là bạn đang tự đặt mình vào thế yếu. Đây cũng là nhóm điều khoản các đơn vị chuyên nghiệp thường đưa ra trước, nên bạn hoàn toàn có quyền yêu cầu.</